BBQ 2024

Net als vorig jaar konden wij terecht op het erf van ons gildelid Geert Jan in het Binnenveld bij Bennekom. De voorspellingen lieten te wensen over, maar gelukkig konden we terecht onder de overkapping waar een gezellige zithoek ingericht was.

Vera en Gerda hadden zich uitgesloofd, terwijl andere gildeleden op bezoek waren bij de Bronkhorster brouwerij. Beide dames zijn wijnmakers en hadden geen behoefte aan een rondleiding in de brouwerij. Alsof het mijn hobby is, kwam ik (ondergetekende) ook nu weer als één van de laatste aan op het erf van Geert Jan. Met dat verschil dat er nu niet begonnen kon worden zonder mijn aanwezigheid. Niet omdat ik zo enorm belangrijk ben, maar omdat ik de gasfles bij me had die nodig was om de BBQ brandend te houden.

Maar laten we eerlijk zijn, de BBQ is eigenlijk bijzaak. Het Edes Wijn en Biergilde zou haar naam geen eer aan doen wanneer het niet een gelegenheid was om ervaringen over het maken van wijn, brouwen van bier en bereiden van likeur te delen. Daarbij werd geproefd, beoordeeld en tips uitgewisseld.

Dan komt op een gegeven moment het moment dat er opgeruimd moet worden en iedereen huiswaarts gaat. Met de BOB’s achter het stuur keerde eenieder weer veilig huiswaarts.
Thuis konden wij, Gerda en ik, nog net voor de bui de auto leeghalen. Alsof ‘het weermannetje’ erop zat te wachten; er brak een beste bui uit toen ik de voordeur achter me dicht trok.

Als voorzitter bedank ik, Niels, iedereen die geholpen heeft om er een mooie dag van te maken en wens ik iedereen een warme zomer toe.

Gilde uitje 2024

Wanneer de zomer begint, hebben veel leden de behoefte om vakantie te houden. Daarom is er ooit besloten een zomerstop te houden. Om de zomer in te luiden wordt er jaarlijks een uitje georganiseerd. Voor de bierbrouwers werd dat dit jaar een bezoek aan Bronckhorster Brewing Company in Rha zijn. Door omstandigheden werd het uitje voor de wijnmakers afgelast. Hopelijk kan die nog eens ingehaald worden.

Tijdens de route naar Rha konden wij al genieten van het prachtige en historische landschap van de Achterhoek. Wij werden, onder het genot van een eigenwijs witbier, rondgeleid door het echtpaar Steve en Yvonne Gammage. De koperen brouwketels glimmen ons tegemoet. Gelukkig schijnt er een waterig zonnetje, anders zouden we wellicht verblind worden door het koperwerk. “Op mijn vijftigste besloot ik te stoppen met zijn schildersbedrijf en startte een bierbrouwerij in een paardenstal Rodenburg in Rha,” vertelt Steve, de brouwmeester die samen met zijn team de recepten ontwikkelt. “In 2010 ging Brouwerij Rodenburg van start, vernoemd naar het voormalige paardenbedrijf”.

Omdat wij op slechts 3 km afstand van het plaatsje Bronkhorst zitten en Rha zich in de gemeente Bronckhorst bevindt, hebben wij de naam veranderd in Bronckhorster Brewing Company”. Bronkhorst is het kleinste stadje van Nederland en dat trekt behoorlijk veel toeristen. Dan spreekt de naam ‘Bronkhorster’ meer aan dan Brouwerij Rodenburg. Voor mij, ondergetekende, uiteraard een inkoppertje om de link tussen de ‘afwatering van paarden’ te vergelijken met een grote bierfabrikant. Ik vraag me overigens af of die opmerking op prijs werd gesteld. Daar moet ik bij toegeven, dat ik al een half uur te laat op de afspraak kwam, omdat, je moet toch iemand de schuld geven, die mevrouw van google me de verkeerde kant op stuurde.

“Het team streeft ernaar om bieren te brouwen met unieke smaken,” vertelt Steve met trots. “Via deze smaken willen we verhalen oproepen over personen en plaatsen, die ons hebben geïnspireerd en die onze banden met de Achterhoek en haar historie benadrukken”. We krijgen ons tweede bier aangereikt. Het is een James Blond, een blond bier met een knipoog naar de Britse oorsprong van Steve.


Vervolgens lopen we langs de vullijn richting de vergistingskamer met eikenvaten, waar het bier ligt te rijpen. Hier vertelt Steve hoe voorkomen kan worden dat een vat de druk niet aan kan wanneer het bier tijdens het rijpen reageert op weersveranderingen. Als afsluiting hebben we een Barrel Aged nummer 46 bier gedronken. Dit is een Imperial Stout dat 14 maanden gerijpt heeft op een Frans wijn vat. Ik heb nu al zin in volgend jaar,

Was getekend Niels,
voorzitter van het EWBG

Gildeavond 16 mei 2024

Omdat de gildeavond vanwege Hemelvaartsdag een week verplaatst was, was de opkomst beduidend lager dan gebruikelijk. Er waren bij de wijnmakers negen leden en bij de bierbrouwers slechts zes mensen. Gelukkig lieten de leden die deze avond een invulling zouden geven hierdoor niet weerhouden en gingen vol goede moed aan de slag.

Voor de wijnmakers stond ‘Suikerberekening uit pulp’ op de agenda. Vooraf hadden de wijnmakers al wat huiswerk toegestuurd gekregen, zodat zij zich alvast in konden lezen. Dat was maar goed ook, want zo’n berekening is niet meteen iets wat je op een gemiddelde middelbare school voorgeschoteld krijgt. Bij binnenkomst werden, bijna alsof we terug waren in de schoolbanken, formulieren uitgedeeld die in de klapper bewaard kunnen worden. Aan de hand van praktijkvoorbeelden werd de stof doorgenomen. Om er geen ‘droge avond’ van te maken was er door verschillende leden rode wijn meegenomen. Naar aanleiding van de gildeavond in maart was er ook een honinglikeur gemaakt, ook die werd uiteraard geproefd.

De bierbrouwers hadden een vervolg van fruitbier, die vorig jaar in mei de revue was gepasseerd. Na voldaan te hebben aan de vraag van een pruimenboomgaard, om een pruimenbier te ontwikkelen, kon nu het bier geproefd worden. Een pruim moet het voornamelijk hebben van de suikers om het zuur te compenseren, en laat het biergist nu juist die suikers erg lekker vinden om daar van te snoepen. Die suikers worden omgezet in alcohol, dit is iets waar die gisten zich mee bezig houden, maar wel waar wij als brouwers op zitten te wachten. Dit betekent dan wel dat het zuur over blijft. Voor de brouwers de taak om het recept zo te ontwikkelen dat het toch een doordrinkbaar biertje wordt. Als basis was het recept van een witbier gebruikt, hop heeft hier een ondergeschikte rol, wat het fruit meer tot z’n recht laat komen. Na een PowerPoint en proef sessie nam de volgende spreker het stokje over. De vorige maand had hij een presentatie gegeven over ‘geforceerd carboniseren’. Op aandringen van enkele leden gaf hij hier een vervolg aan. Dit keer lag de nadruk op het bottelen. Uiteraard kon er ook geoefend worden. “Laten we eerst proberen met water, want als dat over de vloer gaat is dat makkelijker op te ruimen,” zei de spreker. Er aan toevoegend dat water morsen toch net wat minder vervelend is dan een goed biertje.  

Gildeavond 11 april 2024

De avond begon met een welkomstwoord van de voorzitter en onder andere de volgende dingen:

  • de mededeling dat het Edes Wijn en Bier Gilde een kraam heeft op de Vlegeldag.
  • mededeling dat één van de leden het Gilde heeft mogen promoten op de regionale radio.
  • een felicitatie voor Henk en Jannie vanwege hun 40-jarig huwelijksjubileum.
  • de mededeling dat de volgende gildeavond, vanwege Hemelvaartsdag van 9 naar 16 mei is verplaatst.
  • de mededeling dat er voor de gilde avond van 16 mei thema’s gekozen moeten worden, voor zowel de wijnmakers als de bierbrouwers.

Daarna ging de vouwwand dicht, zodat aan de ene kant van de wand door de wijnmakers een presentatie en proeverij van commerciële wijnen kon plaatsvinden en aan de andere kant van de wand werd bij de bierbrouwers een lezing gegeven over (geforceerd) carboniseren.

Wijnmakers

Diny had wijnen uit verschillende landen over laten komen, o.a. uit Chili en Italië, en liet de leden de wijnen proeven om ze daarna uitgebreid te bespreken. Onderwerpen als de visuele aspecten, geur en smaak werden besproken. Waarbij de meningen uiteraard verschillend waren. Het spreekwoord luid ‘Over smaak valt niet te twisten (over verschil in smaak moet men geen ruzie maken). Juist door met elkaar over dit soort zaken te spreken, leer je zaken te benoemen en soms ook je mening bij te stellen. Omdat de volgende gildeavond is verplaatst naar 16 mei komt het thema ‘Gevorderden boek voor de wijnmakers’ te vervallen, en wordt dit vervangen door “suikerberekening bij pulpvergisting”. Deze avond zal verzorgd worden door Atie.

Bierbrouwers

Harry brouwt zijn bier ‘onder druk’ en vertelde enthousiast over de manier hoe hij zijn hobby beleefd. Door in een FermZilla te fermenteren, ontsnapt niet alle koolzuur tijdens het gistingsproces. Het niet ontsnapte koolzuur blijft daarmee in het bier. Waardoor er na het bottelen niet opnieuw een fermentatie proces plaats hoeft te vinden. “In principe kan ik twee weken na mijn brouwdag het bier al drinken, terwijl jullie na die twee weken gaan bottelen en dan opnieuw twee tot drie weken nodig hebben, voordat er koolzuur op jullie bier zit,” zegt Harry. Al moet hij toegeven dat het bier in die drie weken die een gemiddelde hobbybrouwer moet wachten, erg in smaak evalueert.

Noot: De foto’s zijn door Gerda en Harry, beiden lid van het EWBG, gemaakt.

Gildeavond 14 maart 2024

Deze avond werd er een lezing gegeven over het mooie product honing. Ze leent zich prima voor Mede (honingwijn), bier en likeur.

Na een stukje geschiedenis over honing, welke in de prehistorie al gebruikt werd als zoetstof en conserveringsmiddel, volgde er nog wat meer informatie zoals: “In 1550 BC gebruikten slaven in Egypte honing voor het genezen van ontstekingen en brandwonden,” vertelde Niels over dit wondermiddel dat door bijen verzamelt wordt. “Zo’n tweehonderd jaar later werd het in het Nabije Oosten geïntroduceerd.” Honing vond vervolgens zijn naar de Romeinen, die het als medicijn gebruikten en de Grieken die het ook nog eens gebruikten om hun goden te eren. Inmiddels is in bijna elke keuken wel een potje honing te vinden, tenminste… dat denken wij.

Honing staat in de top 10 van frauduleuze producten. Volgens de Europese Commissie wordt tenminste 14% van honing aangevuld met goedkope biet-, riet- en/of maissuiker. Deze suikers zijn in laboratoria relatief makkelijk op te sporen, omdat dit suikers zijn van het type C4, terwijl honing van het type C3 is. Helaas kwamen ‘slimme zakenmannen’ erachter dat suikers, die voornamelijk bekend zijn bij bierbrouwers, uit rijst en tarwe ook van het type C3 zijn, waardoor het in conventionele laboratoria niet is op te sporen. Er is op dit moment slechts één onderzoeksbureau die kans ziet om de C3 suikers van planten te onderscheiden van de C3 suikers van bijen. Dit in Duitsland gevestigde bedrijf is ervan overtuigd dat maar liefst 80% van onze honing ‘fraude honing’ is.

Mede
Mede is wellicht één van de oudste alcoholische dranken die bekend is bij de mensheid. Archeologische vondsten suggereren dat mede al in 7000 BC in Noord-China werd geproduceerd. Mede is in Nederland helaas redelijk onbekend. Het is een enorm lekker drankje en daarnaast ook nog eens makkelijk te maken. Na het lezen van bovenstaande is het aan te bevelen om je honing bij een imker te halen. Omdat er verschillende soorten honing zijn -denk onder andere aan bloemen, heide, bloesem, acacia, eucalyptus en lindehoning- heb je de keuze uit veel variaties. Daarnaast is er een grote mogelijkheid om fruit (zoal: appel, sinaasappel, druif of pimentbessen), kruiden (zoals kardemom, nootmuskaat, karwijzaad, kruidnagel of kaneel) of gemoute gerst als extra smaaktoevoeging te gebruiken.
Voor het recept: Mede

Honingbier
Na de hype rond IPA lijkt honingbier z’n opmars te maken. De geschiedenis van honingbier gaat ver terug in de tijd. Honingbier werd gezien als een van de lekkerste bieren door de combinatie van een zachte en frisse smaak. Dit soort van bier was erg populair, vooral bij feesten in rijke huishoudens. Het gebruik van honing in het brouwproces is een traditie die blijft voortbestaan en de unieke smaken van honingbier komen goed naar voren in verschillende variaties.

Nu zijn er verschillende theorieën over het moment van toevoeging van de honing.

  1. Tijdens het koken, zodat alle wilde gisten uit de honing zijn.
  2. Bij de tweede vergisting.
  3. Tijdens het bottelen in plaats van bottelsuiker.
  1. Om de meeste vitaminen en mineralen te behouden ,verhitten de meeste Nederlandse imkers hun honing niet hoger dan 45 graden Celsius. Hoe hoger de temperatuur daar boven, hoe meer honing aan complexiteit van aroma en smaak verliest.
  2. De tweede vergisting heeft de voorkeur. Verwarm de honing tot 45 graden, om een deel van de wilde gisten te doden, en voeg de afgekoelde honing aan het jonge bier toe. De alcohol die al in het bier zit, zal ook helpen om gisten de baas te worden.
  3. De derde optie heeft als voordeel dat ook de lastige suikers omgezet zijn in alcohol, waardoor er dus meer alcohol is om de gisten te lijf te gaan. Nadeel is dat we nooit zeker weten hoeveel vergistbare suikers er in de honing zitten. We moeten voorkomen dat we geen bierbommetjes of plat bier als eindresultaat hebben.

Voor het recept: Honingbier

Honing likeur
De naam likeur is afkomstig van het Latijnse ‘liquefacere’, wat oplossen betekent. Het zijn sterke dranken die vaak zoet van smaak zijn en tegenwoordig om en nabij de 20% alcohol bevatten. Likeuren hebben ook een rijke geschiedenis als medicinale elixers. Al in de vroege Middeleeuwen lieten monniken heilzame kruiden op alcohol trekken vanwege de medicinale werking. Om het op smaak te brengen werd de heilzame zoetstof honing toegevoegd.

Hoewel het gemiddelde alcoholpercentage van likeur rond de 20% zit, kunnen sommige soorten wel tot 90% oplopen. Bijvoorbeeld Chartreuse (56%), een kruidenlikeur genoemd naar het Karthuizerklooster in de Franse Alpen welke bereidt wordt door de Karthuizers van de Grande Chartreuse. Deze drank wordt gemaakt van 130 verschillende planten, (Alpen) kruiden en specerijen. Absinthe (89,9%) is een mengsel in alcohol van Absintalsem, Anijszaad, Venkelzaad, Korianderzaad, Engelwortel, pepermunt en suiker.

Voor het recept: Honing likeur

Open Dag 10 februari 2024

Nadat vorig jaar de Open Dag bij het Edes Wijn en Bier Gilde een enorm succes was, hebben we besloten dit te herhalen. Zaterdag 10 februari gooiden we opnieuw de deuren open van 10.00 tot 14.00 uur.

Er werd in vijf brouwketels bier worden gebrouwen en uiteraard waren de brouwers graag bereid om van alles over hun hobby te vertellen.

De wijnmakers hadden een tafel waar zij boeken, materialen en proefflesjes hadden staan.  Voor het maken van echte druivenwijn hoef je echt niet meer de grens over. In de zeventiende eeuw kende Nederland al wijngaarden. Vanaf 1743 werd het kouder, waardoor de opbrengst laag was. Een top wijnjaar was 1811, het jaar van ‘de vermarden komeet’, Nederland kende een zeer hete zomer. “Zelfs de Suresnes was uitstekend”, is te lezen in de geschiedenis boeken.  De Suresnes was een druif die naar Nederland was gehaald, ze kwam van één een van de meest gecultiveerde wijngaarden nabij Parijs.

Met de komst van de druifluis en het feit dat Napoleon ervan overtuigd was dat je alleen in Frankijk echte wijn kon maken, verdwenen die wijngaarden uit Nederland. Dankzij ent-technieken, die de druif resistent maakt voor de gefreesde luis, kon de wijndruif weer naar Nederland gehaald worden.

Er zijn verschillende leden van het Edes Wijn en Bier Gilde die hun eigen mini wijngaard in de buurt van hun huis hebben.

Ook de likeurmakers vertelden van achter hun tafel met boeken en gereedschappen vol enthousiasme over hun hobby. Helaas liet de ruimte het niet toe om demonstraties te geven. Wellicht iets om voor een volgende keer over na te denken.

Gildeavond 8 februari 2024

Op de agenda stond de Algemene Leden Vergadering. Omdat vorig jaar de opkomst ongekend hoog was, had de activiteitencommissie daar dit jaar al rekening mee gehouden door extra tafels klaar te zetten. Maar ook nu bleek dat ‘wie te vroeg rekent, moet nog een keer overrekenen’. De opkomst was dit jaar nog hoger, dus er mochten weer tafels en stoelen worden bijgezet. Uiteraard is het bestuur daar erg blij mee, want een ALV staat nu eenmaal niet bekend als de meest populaire avond.

Vanuit het bestuur wordt er vaak vanuit gegaan dat de commissies ‘hun taken wel doen waardoor er eigenlijk te makkelijk vanuit gegaan wordt dat zij dit wel willen blijven doen’, is een vast punt op de agenda waarbij per commissie een vertegenwoordiger wordt aangewezen om te vertellen wat er binnen hun commissie leeft. Op zo’n moment kan er ook gekeken worden of er behoefte is aan extra handen, maar ook om aan te geven dat het lastig is om betaald werk en vrijwilligerswerk binnen de commissie, combineren teveel kan zijn en dat men ‘een stapje terug zou willen doen’.

Om de avond ordelijk, maar ook aangenaam te laten verlopen, was het aan de voorzitter om af en toe’ de teugels te laten vieren, om ze daarna weer aan te trekken’. Oftewel hij liet het toe dat er onderling op elkaar gereageerd werd en er kleine gesprekjes plaats gingen vinden, maar vervolgens bracht hij het gesprek weer terug naar de vergadering. Ik denk dat hij daar wel in geslaagd is.

10 februari 2024 open dag Edes Wijn en Bier Gilde

Nederland telt naar schatting rond de 20.000 hobbybrouwers en 15.000 hobby wijnmakers. Ongeveer de helft hiervan is lid van een vereniging, vaak ‘Gilde’ genoemd. De leden komen 10 keer per jaar bij elkaar om verdieping te zoeken in hun hobby.

“De benaming ‘Gilde’ wekt helaas de indruk dat je heel goed moet kunnen brouwen, voordat je bij deze vereniging toegelaten wordt, maar niets is minder waar,” zegt Niels, voorzitter van het Edes Wijn en Bier Gilde. “Ze zijn juist ontstaan om de beginnende wijnmaker of bierbrouwer les te geven in het ambacht.” Er zijn inmiddels tientallen boeken waar je informatie uit kunt halen, maar het is nog niet mogelijk om met het boek in de hand te ontdekken wat er gedaan moet worden wanneer je een brouwfout hebt gemaakt. Juist dan zijn ervaringen van brouwers die kijken, ruiken, proeven en vragen een fijne manier om er achter te komen wat en waar het fout ging.

Tijdens de open brouwdag zullen hobby wijnmakers en bierbrouwers laten zien dat een instap naar deze hobby geen vermogen hoeft te kosten. Zij zullen alle vragen proberen te beantwoorden.

Ben je nieuwsgierig, je bent zaterdag 10 februari 2024 tussen 10:00 en 14:00 uur van harte welkom. Het adres is Wijkcentrum De Kolk, Schaapsweg 7a, Ede. Te bereiken over het weggetje tussen het café en een bomenhaag of de wat ruimere inrit aan de Kolkakkerweg 7.

Kom een kijkje nemen in de keuken van de hobbyvereniging voor bierbrouwers en wijnmakers.

Gildeavond 11 januari 2024

Na een aantal huishoudelijke mededelingen nam Diny het woord bij de wijnmakers. Zij hield een lezing over wijngist. Bij het maken van wijn begint de keus in eerste instantie bij het soort fruit. Druiven, appels of peren. Een enkeling waagt zich aan groente, zoals peterseliewijn. Een niet onbelangrijke keuze is die van je wijngist, iets wat bijna een ‘ondergesneeuwd kindje’ is. Ook de vergistingstemperatuur speelt steevast een belangrijke rol. 

Hier heeft Diny uitgebreid bij stil gestaan:

  • waaruit bestaat gist?
  • wat doet gist?
  • welke gist?

Als het goed is, krijgen de wijnleden hierover de informatie op papier toegestuurd. Later wellicht meer hierover.

In november 2023 heeft de Wijn Keurmeesters Groep de wijnen voor de gildewedstrijd gekeurd en de uitslag werd op 11 januari 2024 bekend gemaakt:

  • Atie Klerk: Regent – Rondo met 92 punten
  • Atie Klerk: Regent – Triomphe d’Alsace 83 punten
  • Jasper van Schaik: Appel druif 80 punten

Bij de bierbrouwers kregen vader en zoon Hammink het woord. Naar aanleiding van een hardnekkige infectie die tijdens het koelen van de wort in het bier terecht is gekomen tijdens een gezamenlijke brouwdag, hebben vader Gerrit en zoon Jaap, beiden keurmeesters van het Bier Keurmeesters Gilde, een lezing gegeven over dit probleem.

“In de tijd dat wij nog eigenaar waren van de Heidebrouwerij hebben we ruim anderhalve maand niet kunnen brouwen vanwege dit probleem,” vertelde Gerrit. “We lieten onder andere monsters analyseren van het wort voor de tegenstroomkoeler en erna. Zo konden we het probleem opsporen.” Het probleem zat in de koelinstallatie. Een vorige eigenaar had ooit lekkage en heeft dit probleem op een goedkope manier op willen lossen. In plaats van nieuwe pakkingen te kopen, gebruikte hij vloeibare pakking. Iets teveel van die kit en je krijgt draden in je koelsysteem en die zijn uitermate geschikt voor bacteriën. “Na alle pakkingen vernieuwd te hebben, hadden we gehoopt van het probleem af te zijn, maar inmiddels hadden de koloniën zich zo diep in de platen genesteld, dat er naar nog een andere oplossing gezocht moest worden,” vulde Jaap aan.

“Tijdens een bezoek aan een brouwer in Italië kwam ik in contact met een brouwer die zweert bij Enzybrew,” vertelde Gerrit. Het zou een soort van wondermiddel zijn. Uiteraard hadden zij zo hun bedenkingen, maar hebben het wel geprobeerd. Inderdaad ‘het is een wonder in de schoonmaak’.

Tijdens het gebruik van de ketel vormt zich een ‘biofilm’, het geeft een doffe waas op je RVS ketels, welke nagenoeg niet weg te poetsen is. Maar bij het gebruik van Enzybrew ‘verdwijnt deze film als sneeuw voor de zon’ en zien de ketels er weer uit als nieuw. “De Heidebrouwerij was de allereerste die Enzybrew ging gebruiken voor het ontsmetten van de installatie,” zei Gerrit. “Inmiddels staat dit spul in bijna elke grote brouwerij.” Hoewel wij ons, als hobbybrouwers, niet kunnen meten met de professional, is het wel zeker een product die ook bij ons in de brouwkeuken thuis hoort.